+2 дауыс
7.9k қаралды

Дөнен деген секілді жылқының жасы ше? Осыларды рет-ретімен жазып өтесіздер ме?

Белгісіз Жануарлар сұрақ қойды | 7.9k қаралды

2 жауап

+1 дауыс
Жақсы Жауап
https://surak.szh.kz/go.php?url=http://i60.fastpic.ru/big/2014/0217/5e/4236a2dcf664f9c04316a3bc5adffc5e.jpg Түріне, күтімі және өсу айналасына байланысты қазіргі үй жылқысы орташада 25-30 жыл жасайды. Кей кезде, кейбір жануарлар жасы 40-тан асады. Жазу деректеріне сай ең көп 19 ғ. Ескі Билли деген ат 62 жыл өмір сүрген. Қазіргі заманда, Шуга Пафф деген пони 2007 ж. 56 жаста өліп Гинесс кітабына енген. Жылқы төлдерін былай бөледі: Құлын (биенің жас төлі), Жабағы (6 айдан асқан құлын), Тай (1 жастан асқаны) деп атайды. Ал бұдан әрі ұрғашы жылқыны яғни байталды: Құнажын байтал (2 жастан асқаны), Дөнежін шығар (3 жастағы байтал), Дөнежін байтал (3 жастан асқаны), Бесті бие (4 жастан асқаны), Қасабалы бие (7 – 8 жастағы бие) Кәртамыс бие (11 – 14 жастағы бие) Жасаған бие (20 жастан асқан бие), т.б. атайды. Піштірілмеген еркек жылқының яғни айғырдың атаулары: Құнан айғыр (2 жастан асқаны) Дөнен айғыр (3 жастағысы) Сәурік айғыр (3 – 4 жастағы үйірге салынбағаны) Бесті айғыр (5 жастағысы) Сақа айғыр (11 – 12 жастағысы), т.б.
жауап берді
Халқымыз еркек жылқыларды айғыр және саяқ деп екіге бөледі. Үйірге түсетін еркек жылқы айғыр, бес жасқа дейін үйірге салмаған еркек жылқы сәурік деп аталады. Бес жастан асқан, ақталған жылқыны азбан, екі жастан асып, үш жасқа қараған еркек жылқыны құнан, төрт жасқа шыққан еркек жылқыны дөнен дейді.

Құлын, Жабағы, Тай, Құнан, Дөнен, Бесті. Әрі қарай жылғының жасын цифрмен айтады. Дөнен 4 жастағы жылқы.

Кастрация жасалған (ақталған, піштірілген) еркек жылқыны Сыр бойында "ақта" деп атайды.

Жылқы төлдері: 
құлын (биенің жас төлі), 
жабағы (6 айдан асқан құлын), 
тай (1 жастан асқаны) деп атайды. 

Ұрғашы жылқы, яғни байтал: 
құнажын байтал (2 жастан асқаны), 
дөнежін шығар (3 жастағы байтал), 
дөнежін байтал (3 жастан асқаны), 
бесті бие (4 жастан асқаны), 
қасабалы бие (7 – 8 жастағы бие), 
кәртамыс бие (11 – 14 жастағы бие), 
жасаған бие (20 жастан асқан бие), т.б. атайды. 

Піштірілмеген еркек жылқының яғни айғырдың атаулары: 
құнан айғыр (2 жастан асқаны), 
дөнен айғыр (3 жастағысы), 
сәурік айғыр (3 – 4 жастағы үйірге салынбағаны), 
бесті айғыр (5 жастағысы), 
сақа айғыр (11 – 12 жастағысы), т.б. 

Қазақ халқы салт мінуге немесе союға арналған еркек жылқыларды жас кезінен піштіріп (тарттырып деп атайды) жібереді. Қазақ тіліндегі ат ұғымы, көбінесе, осындай жас кезінен піштірілген, салт мінуге арналған жылқыға қатысты айтылады. Піштірілген жылқылар үйірге қосылмай, бөлек жайылады. Сондықтан оларды саяқ жылқылар деп атайды. Саяқ жылқылар атаулары: 
ат (піштірілген еркек жылқы), 
сақа ат (11 – 12 жастағысы), 
шобыр (жүк артуға, ұзақ жолға төзімді ат), 
тұғыр (салт мінуге қолайлысы), 
мәстек (аш-тоқтығын білдірмейтін жуас ат), 
азбан (кеш піштіріліп, айғырлық мінезін қоймайтыны), т.б.

0 дауыс

Құлын, Тай,  Құнан, Дөнен, 5 -ті 6жас 7жас деп ары қарай айтады

жауап берді
жабағы қайда?

Сіздің жауабыңыз

Есіміңіз:
Құпиялық: Email поштаңыз тек сізге хабарлама жіберу үшін ғана қолданылады
Спамға қарсы тексеру:
Модерациядан өтпес үшін сайтқа кіріңіз немесе тіркеліңіз

Ұқсас сұрақтар

+3 дауыс
10 жауап
0 дауыс
2 жауап
Сұрақ қою
111,100 сұрақ
283,559 жауап
149,605 пікір
54,056 қолданушы